Cervisia -|- over bier - bierstlijlen

Bierstijlen

Bier onderbrengen in vakjes is vaak onbegonnen werk, en dat is een goede zaak. Bovendien heeft de Belgische wetgever zich er niet mee gemoeid en blijft de Nederlandse bierwet bijzonder vaag als uitgangspunt.

Iedere classificatie is dus voor discussie vatbaar. In principe kan de brouwer zelf de soort bepalen door de naamgeving van zijn bier. Toch willen wij een ruwe schets geven van de verschillende bierstijlen die op de Belgische markt te verkrijgen zijn.

Biertypes

Abdijbier
Hier duidt de term niet op de afkomst, refererend naar een "Erkend Belgisch Abdijbier", maar wel naar de bierstijl die hiervan afgeleid is. Abdijbieren zijn meestal vrij evenwichtig van smaak. De stijl heeft zowel een blonde als een donkere variant, en wordt veelal gepresenteerd in het typische kelkglas.
Alcoholvrij /
alcoholarm
Alcoholvrije en alcoholarme bieren mogen maximaal respectievelijk 0.1 Vol.% en 1.2 Vol. % alcohol bevatten. Deze bieren worden op twee wijzen geproduceerd: ofwel brouwt men ineens bier zonder alcohol (met de typische graan/wortsmaak), ofwel brouwt men bier en verwijdert men de alcohol achteraf (dit is een duur proces, maar bewaart de smaak van het bier beter).
Ale
Dit zijn lichte, amberkleurige bieren van hoge gisting met een ietwat zoete smaak en veelal een bitterige nasmaak. Oorspronkelijk komt de naam uit het Verenigd Koninkrijk, maar in de loop der jaren heeft ale zijn betekenis in België verworven. Zie ook Amber.
Alt
Een licht tot tamelijk sterk zoetig-bitterig bier met dikwijls een gebrand of geroosterd aroma dat geïnspireerd is op het Duitse hooggegist Alt-type.
Amber
Andere naam voor ale, dat plots als een verouderde naam werd beschouwd. Jammer genoeg vallen niet alleen ales hieronder, maar ook zware speciaalbieren. In dit geval slaat het amber eerder op de kleur, in tegenstelling tot blond en bruin.
Bitter
Bitters zijn bieren die door een extra toevoeging van hop bitter tot zeer bitter smaken. Bitters zijn nog erg verspreid in het Verenigd Koninkrijk. De Belgische en Nederlandse bitters zijn sterker en zwaarder.
Blond
Blond slaat hier niet zozeer op de kleur, maar wel op een tegenwoordig vrij algemeen verspreide bierstijl. Deze bieren zijn blond tot licht amber van kleur, hebben een alcoholgehalte van ongeveer 6% en zijn vrij neutraal van smaak.
Bok
In Nederland is bokbier een seizoensgebonden bier. De meeste smaken zoetig met een bittere nasmaak. In België vindt men een aantal lichte bokbieren, maar die dienen onder de categorie Tafelbier te worden gecatalogeerd. Het oorspronkelijke Duitse Bock-type is een zwaar, laaggegist bier met een lichte of donkere kleur.
Champagnebier
Een zwaar en sterk bier dat volgens de "méthode champenoise" wordt geproduceerd. De laatste gisting verloopt zoals bij champagne, en heeft een verfijnende invloed.
Cuvée / oaked
Deze term duidt een partij bier aan die, bijvoorbeeld door een andere bewaring, anders is dan het gewone bier. Sommige brouwers laten hun bier rijpen op vaten waar voorheen wisky of wijn werd gerijpt. De combinatie van beide werelden zorgt voor een uniek smakenpallet.
Dort
De Belgische dortbieren benaderen nog de Duitse dortmunder, laaggegist bier met minder hop dan pils. In Nederland echter zijn dorts tamelijk sterke zoetige bieren die nog weinig gemeen hebben met hun Duitse voorbeeld.
Dry
Een dry is een pilsvariant waaruit de bittercomponent verwijderd is.
Dubbel
Oospronkelijk was dit een aanduiding dat er meer grondstoffen voor het bier werden gebruikt dan voor de 'enkel', het gewone bier. Het kenwoord duidt inderdaad meestal op een zwaarder, zoetig bier, tegenwoordig meestal gebruikt voor een donker bier.
Dubbelbok
Zoals de naam laat vermoeden is dit een zwaardere versie van het bokbier, meestal moutig-zoetig met een alcohol percentage dat naar de 10 Vol % neigt.
Enkel
Dit kenwoord wordt door de brouwers meestal niet (meer) gebruikt, maar slaat op het basisproduct van de brouwerij.
Export
Een pilsvariant die oorspronkelijk lichter was, maar tegenwoordig veelal duidt op de andere verpakking (33cl. in plaats van 25cl.). Ook deze benaming komt nog heel weinig voor.
Faro
Een faro is samengesteld lambik, waaraan dan gebrande suiker is toegevoegd. Tegenwoordig is faro ook een mengbier van hoge- en spontane gisting met een zoete smaak en hier en daar een zurige toets.
Fruitbier
Hoewel bij fruitbieren veelal aan de (oude of industriële) geuzen waaraan fruit en/of fruitsiropen aan toegevoegd zijn wordt gedacht, kan fruitbier ook van heel andere bierstijlen worden gemaakt. In het zuiden van Oost- en West-Vlaanderen worden fruitbieren gemaakt op basis van oud bruin, en sommige brouwers produceren tegenwoordig fruitbier op basis van bieren van hoge gisting, zowel blond als bruin. Ook de gebruikte fruitsoorten beperken zich al lang niet meer tot de traditionele krieken of frambozen.
Gerstewijn
De bepaling gerstewijn zal men zeker niet op flesjes terugvinden. Het is een in Nederland ontstane bepaling voor zoetige, zware bieren met een hoog alcoholgehalte. Ook veel Belgische bieren voldoen aan dit criterium.
Geuze
Hoewel geuze traditioneel een mengel is van lambikbieren, hebben de industriële geuzen overeenkomstig de Belgische wet slechts een klein percentage lambik in zich (soms maar 5%). De rest is een bier van hoge gisting. Zie ook oude geuze.
Grand Cru
Deze aanduiding duidde oorspronkelijk op een speciaal brouwsel met grote klasse, naar analogie met de wijnwereld. Brouwers die deze term toevoegen aan de naam van hun bier willen inderdaad dit gevoel oproepen. Het is meestal een sterkere en zwaardere versie van een ander bier met dezelfde naam.
Imperial stout
Imperial stout, ook bekend als Russian imperial stout, is een zeer zwaar type bier en kenmerkt zich door een zeer donkere kleur, een sterk geroosterde smaak en een hoog alcoholgehalte. De naam van keizerin Catharina II van Rusland is onlosmakelijk met de stijl verbonden. Van haar werd gezegd dat ze bijzonder tuk geweest zou zijn op de Britse producten en dus ook de massale import ervan zou hebben bevolen. Thans wordt de imperial stout over de hele wereld geproduceerd, en is het uitgegroeid tot een volwaardige bierstijl.
IPA
IPA, voluit Indian Pale Ale, is een sterkere, hoppigere variant van een ale met een alcoholpercentage van om en bij de 6%.
Lambik
Lambik is een bier van 100% spontane gisting dat enkel gebrouwen wordt in de streek ten zuid-westen van Brussel en in een klein gebied in West-Vlaanderen. Jonge lambik is zachtzuur, terwijl oudere lambik scherper zuur worden. Veel brouwers brengen dit bier niet op de markt, maar versnijden het om er geuze mee te maken. Ondanks de pogingen van de fans van de bierstijl was lambik een langzaam uitstervende biersoort. Door de inspanningen van lokale verenigingen en die-hard fans werd de bierstijl van de ondergang gered.
Luxe
Iets sterkere pilsvariant, meestal om en bij de 5.5 tot 6 Vol %.
Mars, Martzen, Mârzen
Vroeger maakten veel brouwers gebruik van de optimale kwaliteit van het bronwater in maart om er het paradepaardje van hun producten mee te vervaardigen. Door de volledige controle op het bronwater, en doordat veel brouwers zijn overgestapt op leidingwater, is dit een zo goed als verdwenen bierstijl.
Mengbier
Deze typering wordt gehanteerd voor bieren die ontstaan door vermenging van twee bieren, bijvoorbeeld door bier van spontane gisting aan hogegistingsbier toe te voegen, maar ook voor bieren die andere dranken, veelal wijn, toevoegen.
Meibok
Elke zichzelf respecterende brouwer in Nederland heeft deze soort in het gamma. De meibok is volgens de traditie iets sterker omdat het de zomerse temperaturen moest kunnen doorstaan. Alcohol werd gewoon als bewaarmiddel gebruikt. Een meibok is lichtkleurig over amber tot robijnrood, tamelijk sterk en meestal iets zoetig.
Oud bruin (NL)
Als u deze benaming in Nederland tegenkomt duidt dit op een bier dat te vergelijken is met de Belgische bruine tafelbieren : van 3 tot 5 Vol.% alcohol en zeer zoet.
Oud bruin (BE)
Een licht en zurig bier van rood-buine kleur. Traditioneel krijgt het bier, terwijl het rijpt in houten vaten, een gewilde verzuring door de inwerking van melkzuurbacteriën. Sommige bieren bestaan uit jong bier gemengd met een percentage gerijpt bier, andere bieren bestaan volledig uit bier dat maanden tot jaren op vaten heeft gerust.
Oude geuze
De champagnes onder de bieren. Oude geuze bestaat voor 100% uit lambik van verschillende leeftijden, meestal tussen de 1 en de 3 jaar, hoewel brouwers en geuzestekers soms veel oudere lambik gebruiken.
Quadrupel
Een bier dat met nog meer grondstoffen wordt gebrouwen dan de tripel. Quadrupels zijn zeer sterk en zwaar, echte degustatiebieren.
Pils
Algemeen verspreid helder bier van lage gisting met een alcoholgehalte tussen de 4.8 en 5.2 Vol %.
Porter
Een donker type bier dat afkomstig is uit Londen en gemaakt wordt sinds de achttiende eeuw. Het is een afgeleide van bruin bier, gemaakt dus van bruine mout, maar met toevoeging van veel hop en dus bitterder dan dubbels. Het bier werd porter genoemd omdat de drank erg populair was bij straat- en rivierdragers (in het Engels porter).
Saison
Van oorsprong is een saison een licht en fruitig bier dat gebrouwen werd tijdens de winter om de dorst van de landarbeiders tijdens de zomer te lessen. Saisons worden tegenwoordig het hele jaar door gebrouwen, vooral door Waalse brouwerijen.
Speciaal, Spéciale
Een aantal brouwers noemt zijn bier, meestal een ale-type, speciaal. Deze aanduiding heeft haar bron in de tijd dat de term enkel nog werd gebruikt, zodat men dit bier ervan kon onderscheiden. Ze komt vrijwel niet meer voor, behalve als historische verwijzing.
Speciaalbier
Tja, sommige bieren zijn met de beste wil van de wereld niet te catalogeren …. In de lijst gaat het over bieren die gemaakt worden met zeldzame grondstoffen, zoals boekweit, of gebruik maken van weinig voorkomende toevoegingen, zoals honing.
Scotch
Een zoetig tot zoet bier dat tamelijk sterk en zwaar is, meestal met een gebrand aroma. De naam komt in België meer voor dan in het land van oorsprong, Schotland.
Stout
In België was stout een zoet, zeer donker bier met een gebrand of geroosterd aroma. De smaak was heel anders dan van de Ierse of Engelse stouts. Tegenwoordig zijn deze stouts een zeldzaamheid. Belgische stouts voldoen nu aan de internationale definitie, die van de stout een sterke porter maakt. Guinness, waarschijnlijk de bekendste stout ter wereld, heette tot 1840 trouwens Extra Superior Porter. Een stout is zwaarder en sterker dan een porter. Zie ook Imperial stout.
Tafelbier
Tafelbier is een bierstijl met een grote traditie, waarin bieren met een alcoholpercentage tussen de 1 en de 4 Vol % thuishoren. De stijl tafelbier wordt verder nog onderverdeeld in blond, bruin, tripel, faro, bok, enz. Tafelbieren worden gemaakt door een sterker brouwsel aan te lengen met water en bij te zoeten. Deze bieren zijn meestal kwalitatief hoogstaander dan de alcoholarme bieren.
Tarwebier
Tarwebieren zijn licht van kleur en alcohol waarvoor naast gerst ook tarwe gebruikt wordt bij het brouwen. De smaak variëert van zurig tot zoet.
Tarwebok
Bokbier waar naast gerstemout ook tarwe wordt gebruikt. Het resultaat is een lichtere, minder plakkerige variant.
Tripel
Van oorsprong duidde dit op nog meer grondstoffen dan voor de 'dubbel'. Hoewel tripels meestal blond zijn, hoeft dit niet echt. Tripels zijn zware bieren, sterk en moutig, maar soms ook zurig, fruitig of juist zeer zoet.
Witbier
Zie tarwebier.

Iets over paters

Trappist
Authentic Trappist Product keurmerkDeze sinds 1962 beschermde naam houdt eigenlijk geen bierstijl in. De naam zal dan ook altijd aangevuld worden met een andere, meer bepalende bierstijl. Om de naam trappist, of Authentic Trappist Product te mogen dragen, dient het bier aan vier voorwaarden te voldoen.
  • Ten eerste moet het bier binnen de muren van een abdij gebrouwen zijn.
  • Ten tweede moet dat door, of ten minste onder toezicht van, de paters zelf gebeuren.
  • Een derde voorwaarde is dat de meeropbrengsten naar liefdadigheid gaan
  • Ten vierde dienen de paters-trappisten tot de orde van de cisterciëzen van de Stricte Observatie te behoren.
Wereldwijd zijn er slechts elf trappistenbrouwerijen, waarvan zes in België. Er zijn er ook twee in Nederland (Koningshoeven en Zundert), één in Oostenrijk (Engelszell), één in de Verenigde Staten (Spencer) en ook Italië heeft sinds 2015 zijn erkende trappistenbrouwerij (Tre Fontane).
Abdijbier
Erkend Belgisch Abdijbier keurmerkLaat u niet misleiden : de term abdijbier is een commerciële naam voor bieren die net zo goed anders hadden kunnen heten en waarborgt dus geenszins smaak of kwaliteit. Om te verhelpen aan de wildgroei van bieren die geen enkel verband hadden met een abdij werd in 1999 het keurmerk Erkend Belgisch Abdijbier aan bepaalde abdijbieren toegekend. De voorwaarden hiervoor zijn:
  • De brouwer is lid van de Unie van Belgische Brouwerijen.
  • Het bier wordt gebrouwen en gecommercialiseerd door een bestaande niet-trappistenabdij, hetzij in de abdij zelf of onder licentie bij een lekenbrouwerij, of door een lekenbrouwerij die voor het gebruik van de abdijnaam een contract met de abdij sluit.
  • De brouwerij betaalt royalty's voor liefdadige doeleinden aan de abdij.
  • Het bier heeft een historische verankering, dat wil zeggen in de abdij is in het verleden bier gebrouwen.
  • De abdij heeft het recht om controle uit te oefenen op de reclame en commercialisering.